مجلۀ «پژوهشهای باستانشناسی زاگرس» یک نشریۀ علمی ـ پژوهشی داوریشده است که توسط دانشگاه لرستان منتشر میشود. این مجله با هدف ارتقای پژوهشهای بنیادی، نظری و میانرشتهای درباره باستانشناسی ایران و سرزمینهای همجوار تأسیس شده است. نشریه تلاش دارد ضمن حفظ تمرکز بر نیازها و موضوعات بومیِ ایران، از جدیدترین رویکردها و پیشرفتهای علمیِ رایج در دانشگاهها و مؤسسات پژوهشی بینالمللی نیز بهره گیرد و بستری فراهم کند که تعامل علمی میان پژوهشگران ایرانی و جامعۀ بینالمللی باستانشناسی تقویت شود.
اهداف
- انتشار پژوهشهای اصیل، روشمند و دادهمحور در تمامی شاخههای باستانشناسی ایران، از ادوار پارینهسنگی تا دوران اسلامی.
- ترغیب پژوهشهای مبتنی بر رویکردهای نوین جهانی همچون باستانشناسی منظر، تحلیلهای فضایی، باستانشناسی دیجیتال، مدلسازی رایانشی، ژئوفیزیک، علوم زیستی و زیستباستانشناسی؛ اما با حفظ اولویت موضوعات فرهنگی، تاریخی و بومشناختی ایران.
- تقویت سنت پژوهشهای میدانی و اسنادی در ایران از جمله کاوشهای باستانشناسی، بررسیهای گسترده، گونهشناسی مواد فرهنگی، مستندسازی معماری و تحلیلهای تاریخ هنر.
- گسترش مطالعات میانرشتهای بومی و جهانی شامل باستانگیاهشناسی، باستانجانورشناسی، زمینباستانشناسی، باستانسنجی، مطالعات محیطزیست گذشته و رویکردهای زیستفرهنگی.
- تقویت پژوهشهای مرتبط با ادوار مختلف تاریخی ایران شامل تحول شهرنشینی، شبکههای تجاری، معماری مذهبی و غیرمذهبی و تحلیلهای سبکشناسانه در هنر و معماری ایران طی ادوار مختلف.
- ایجاد پیوندی سازنده میان پژوهشهای ایران و گفتمانهای علمی بینالمللی از طریق مطالعات تطبیقی، پژوهشهای فرامنطقهای و بررسی شبکههای ارتباطی ایران با خاور نزدیک، آسیای مرکزی، قفقاز، آناتولی و شرق مدیترانه.
- ارتقای اخلاق پژوهش و حفاظت از میراث فرهنگی با تکیه بر اصول بینالمللی شامل مسئولیتپذیری در کاوش، مدیریت پایدار میراث، مشارکت جامعه محلی و انتشار شفاف دادهها.
- فراهمآوردن بستری علمی برای تعامل پژوهشگران داخلی و خارجی در حوزههای باستانشناسی، تاریخ هنر، معماری، میراث فرهنگی و علوم مرتبط.
حوزههای موضوعی
مجله از پژوهشهایی استقبال میکند که به یکی از محورهای زیر ـ یا محورهای مرتبط با آنها ـ بپردازند:
- باستانشناسی ایران در ادوار پارینهسنگی، پیشازتاریخ، تاریخی و اسلامی.
- تحقیقات میدانی و اسنادی شامل کاوش، بررسی، گونهشناسی مواد فرهنگی و مطالعه معماری سنتی و تاریخی.
- تاریخ هنر و معماری ایران شامل مطالعات سبکشناسی، نشانهشناسی، تحلیل ساخت، فناوری ساخت و سیر تحول هنری.
- تحلیلهای علمی و دادهمحور شامل GIS، سنجشازدور، مدلسازی سهبعدی، هوش مصنوعی در باستانشناسی و مستندسازی دیجیتال.
- رویکردهای زیستباستانشناختی از جمله مطالعات اسکلت انسانی، ژنتیک باستانی، رژیم غذایی، تحرکپذیری، بیماریها و پویاییهای جمعیتی گذشتۀ انسان.
- زمینباستانشناسی، محیطباستانشناسی، تغییرات اقلیمی گذشته و تعامل انسان ـ محیط در ایران.
- باستانشناسی منظر و مطالعات سکونتگاهی شامل تحول استقرارها، اقتصاد گذشته، شبکههای تجاری و الگوهای معیشتی.
- پژوهشهای تطبیقی در پیوند میان ایران و فرهنگهای همجوار در خاور نزدیک، آسیای مرکزی، قفقاز، آناتولی و اوراسیا.
- مطالعات میراث فرهنگی، مدیریت و حفاظت، مرمت، میراثپژوهی انتقادی و نقش جامعه در حفاظت.
- قومباستانشناسی، باستانشناسی تجربی، بازسازی فناوریهای گذشته و مدلهای رفتاری.
چشمانداز
مجله پژوهشهای باستانشناسی زاگرس در پی آن است که با تکیه بر دانش بومی، ظرفیتهای پژوهشی ایران و پیوند با جریانهای علمی پیشرفته جهان، به یکی از مراجع معتبر علمی در حوزه باستانشناسی ایران و خاور نزدیک تبدیل شود. این مجله تلاش دارد تصویری دقیقتر، چندلایهتر و علمیتر از گذشته ایران ارائه دهد و جایگاهی فعال در توسعه پژوهشهای منطقهای و بینالمللی باستانشناسی بهدست آورد.